Në 4 maj të vitit 1979, Margaret Thetçer bëhet gruaja e parë që emërohet kryeministre e Mbretërisë së Bashkuar. Ajo sundoi Britaninë nga viti 1979 deri në vitin 1990 dhe ishte e vetmja grua që kishte postin e kryeministres në vendin e saj.
Margaret Thetçer u lind më 13 tetor 1925, Grantham, Lincolnshire, Angli dhe vdiq më 8 prill 2013, Londër. Ishte politikane dhe kryeministër i Partisë Konservatore Britanike, gruaja e parë kryeministre në Evropë. E vetmja kryeministre britanike në shekullin e 20-të që fitoi tre mandate radhazi dhe, në kohën e dorëheqjes së saj, kryeministrja më jetëgjatë e vazhdueshme e Britanisë që nga viti 1827, ajo përshpejtoi evolucionin e ekonomisë britanike nga statizmi në liberalizëm dhe u bë, nga personaliteti, lideri politik më i njohur britanik që nga Winston Churchill….
…Në vitin 1976 Margaret Thetçer, e cila sundoi Britaninë e Madhe si kryeministre nga viti 1979 deri në vitin 1990, tha për veten e saj në një rast publik: “Unë prezantohem para jush sonte me fustanin tim të mbrëmjes transparent, “ylli i kuqe”, fytyra e grimuar me delikatesë, flokët biondë pak të valëzuar. Zonja e Hekurt e Botës Perëndimore? Një luftëtar i Luftës së Ftohtë? Epo, po, nëse kështu duan të interpretojnë mbrojtjen time të vlerave dhe lirive themelore të mënyrës sonë të jetesës.”
Gazetarja Elisabetta Rosaspina, autore e një biografie të kohëve të fundit për këtë grua, e cila ishte edhe kryeministrja më jetëgjatë e shekullit të njëzetë në Britaninë e Madhe, tregon historinë e Zonjës së Hekurt në “Focus Storia”. Ne e dimë fytyrën e ashpër dhe të pakompromis të Thetçer-it, por kush ishte në të vërtetë pas maskës?
Në librat e historisë ajo mbahet mend si një ministre e hekurt që nuk hezitoi të dërgonte ushtrinë për të mbrojtur ishujt Falkland nga pretendimet e Argjentinës (1982), e cila dinte ta mbante BRSS në gji në mes të Luftës së Ftohtë dhe i cili në shtëpi u ngrit përballë minatorëve në grevë kundër mbylljes së minierave të shumta dhe përkrahësve të pavarësisë së Irlandës së Veriut. Në vitin 1989, politika e Thetçer-it u përcaktua nga mosbesimi i saj ndaj procesit të integrimit evropian – por pozicioni i saj nuk ka qenë gjithmonë i tillë. Qytetarët britanikë ishin thirrur në qendrat e votimit për një referendum më 5 qershor 1975: A duhet që Mbretëria e Bashkuar të vazhdojë të jetë pjesë e Komunitetit Evropian? Fituesi ishte – papritur, duke pasur parasysh skepticizmin e thellë britanik ndaj Evropës – “po”. Mes afro 17.5 milionë votave pro ishte edhe ajo e Margaret Thetçer, e cila sapo ishte bërë lidere e konservatorëve dhe që vetëm katër vjet më vonë do të zhvendosej në 10 Downing Street, rezidenca e kryeministrit, për të qëndruar atje për vitet në vijim. 11 vjet. Pavarësisht se kishte bërë fushatë për “po”-në e referendumit, ajo nuk e fshehu kurrë se ishte kundër federalizmit evropian. Si kryeministër ai mbajti një qëndrim të qartë kundër identifikimit mes Komunitetit Ekonomik Evropian (KEE) dhe Evropës, i bindur se forca reale e bashkëpunimit evropian nuk ishte në dimensionin politik, por në atë të tregut. Pikërisht në këto vite lindi shprehja “Euroscepticizëm”, por as gjatë dhe as menjëherë pas qeverisë Thetçer nuk u konsiderua një Brexit ndonjëherë seriozisht.
Vitet e hershme
Margaret ishte vajza e Alfred Roberts, një shitës ushqimor e më vonë kryebashkiak i Grantham dhe Beatrice Ethel Stephenson. Formoi një dëshirë të hershme për t’u bërë politikane. Aftësia e saj intelektuale e çoi atë në Universitetin e Oksfordit, ku studioi për kimi dhe u aktivizua menjëherë në politikë, duke u bërë një nga presidentet e para femra të Shoqatës Konservatore të Universitetit të Oksfordit. Pas diplomimit në vitin 1947, punoi për katër vjet si kimiste, duke lexuar për lokalin në kohën e lirë. Nga viti 1954 ushtron profesionin e avokates, e specializuar në të drejtën tatimore. Në vitin 1951 u martua me një industrialist të pasur, Denis Thetçer, i cili mbështeti ambicien e saj politike. Çifti kishte binjakë, një djalë dhe një vajzë, në vitin 1953.
Në politikë
Thetçer kandidoi për herë të parë për parlament në vitin 1950, por dështoi, pavarësisht nga rritja e votave lokale konservatore me 50 për qind. Në vitin 1959 ajo hyri në Dhomën e Komunave, duke fituar selinë e “sigurt” konservatore të Finchley në Londrën veriore. U ngrit në mënyrë të qëndrueshme brenda partisë, duke shërbyer si sekretare parlamentare në Ministrinë e Pensioneve dhe Sigurimeve Kombëtare (1961–64), si zëdhënëse kryesore e opozitës për arsimin (1969–70) dhe si sekretare e shtetit për arsimin dhe shkencën (1970– 74) në qeverinë konservatore të Eduard Heath. Ndërsa një anëtare e kabinetit të Heath (Thetçer ishte vetëm gruaja e dytë që mbante një portofol kabineti në një qeveri konservatore), ajo eliminoi një program që ofronte qumësht falas për nxënësit e shkollave, duke provokuar një stuhi polemikash dhe duke nxitur kundërshtarët në Partinë Laburiste të talleshin ajo me thirrjet e “Thetçer rrëmbyesi i qumështit”. Ajo gjithashtu krijoi shkolla më gjithëpërfshirëse – të prezantuara nga Partia e Punës në vitet 1960 për të bërë arsim rigoroz akademik të disponueshëm për fëmijët e klasës punëtore – se çdo ministre tjetër arsimi në histori, megjithëse ato u minuan gjatë mandatit të saj si kryeministre. Pasi Heath humbi dy zgjedhje të njëpasnjëshme në 1974, Thetçer, megjithëse i ulët në hierarkinë e partisë, ishte i vetmi ministër i përgatitur për ta sfiduar atë për udhëheqjen e partisë. Me mbështetjen e krahut të djathtë konservator, ajo u zgjodh udhëheqëse në shkurt 1975 dhe kështu filloi një epërsi 15-vjeçare që do të ndryshonte fytyrën e Britanisë.
Kryeministër
Thetçer udhëhoqi konservatorët drejt një fitoreje vendimtare zgjedhore në 1979 pas një serie grevash të mëdha gjatë dimrit të mëparshëm (i ashtuquajturi “Dimri i pakënaqësisë”) nën qeverinë e Partisë Laburiste të James Callaghan. Si një kryeministër që përfaqësonte krahun e ri energjik të djathtë të Partisë Konservatore (“Dries”, siç e quanin më vonë veten, në krahasim me konservatorët e moderuar të stilit të vjetër, ose “Wets”), Thetçer mbrojti një pavarësi më të madhe të individit nga Shteti; fundi i ndërhyrjes së supozuar të tepruar të qeverisë në ekonomi, duke përfshirë privatizimin e ndërmarrjeve shtetërore dhe shitjen e banesave publike te qiramarrësit; reduktime në shpenzimet për shërbimet sociale si kujdesi shëndetësor, arsimi dhe strehimi; kufizimet në shtypjen e parave në përputhje me doktrinën ekonomike të monetarizmit; dhe kufizimet ligjore për sindikatat. Termi Thetçerizëm iu referua jo vetëm këtyre politikave, por edhe disa aspekteve të pikëpamjes së saj etike dhe stilit personal, duke përfshirë absolutizmin moral, nacionalizmin e ashpër, një respekt të zellshëm për interesat e individit dhe një qasje luftarake, pa kompromis për arritjen politike. qëllimet.
Burimet:britannica.com & focus.it/ Përgatiti për botim: L.Veizi