Operacioni Deliberate Force ishte një fushatë e qëndrueshme ajrore e kryer nga Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO), në bashkëpunim me operacionet tokësore të Forcave të Mbrojtjes së Kombeve të Bashkuara (UNPROFOR), për të minuar aftësinë ushtarake të Ushtrisë së Republikës Srpska (VRS), e cila kishte kërcënoi dhe sulmoi “zonat e sigurta” të përcaktuara nga OKB-ja në Bosnje dhe Hercegovinë gjatë Luftës së Bosnjës me gjenocidin e Srebrenicës dhe masakrat e Markale, duke përshpejtuar ndërhyrjen. Bombardimi i tregut të Sarajevës më 28 gusht 1995 nga VRS konsiderohet të jetë faktori nxitës i menjëhershëm pas vendimit të NATO-s për të nisur operacionin. Operacioni u krye midis 30 gushtit dhe 20 shtatorit 1995, duke përfshirë 400 avionë dhe 5000 personel nga 15 vende. E komanduar nga admirali Leighton W. Smith Jr., fushata goditi 338 objektiva serbë të Bosnjës, shumë prej të cilave u shkatërruan. Në përgjithësi, 1026 bomba u hodhën gjatë operacionit, 708 prej të cilave ishin të drejtuara me saktësi. Në 19 raste, municionet e uraniumit të varfëruar u përdorën kundër objektivave rreth Sarajevës dhe Han Pijesakut. Fushata e bombardimeve ishte gjithashtu përafërsisht kufitare në kohë me Operacionin Mistral 2, dy ofensiva ushtarake të lidhura të Ushtrisë Kroate (HV), Ushtrisë së Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës (ARBiH) dhe Këshillit Kroat të Mbrojtjes (HVO) të nisura në perëndim. Bosnjë.
***
Lufta e Bosnjës ishte një konflikt i armatosur ndërkombëtar që ndodhi në Bosnje dhe Hercegovinë midis 1 prillit 1992 dhe 14 dhjetorit 1995. Pas presionit popullor, Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) iu kërkua nga Kombet e Bashkuara të ndërhynte në Luftën e Bosnjës pas akuzave janë bërë krime lufte kundër civilëve. Në përgjigje të krizës së refugjatëve dhe humanitare në Bosnje, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 743 më 21 shkurt 1992, duke krijuar Forcën Mbrojtëse të Kombeve të Bashkuara (UNPROFOR). Mandati i UNPROFOR-it ishte të mbante gjallë popullsinë dhe të jepte ndihma humanitare për refugjatët në Bosnje deri në përfundimin e luftës.
-Më 9 tetor 1992, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 781, që ndalonte fluturimet e paautorizuara ushtarake në hapësirën ajrore të Bosnjës. Kjo rezolutë çoi në Operacionin Sky Monitor, ku NATO monitoroi shkeljet e zonës së ndalim-fluturimit, por nuk mori masa ndaj shkelësve të rezolutës. Më 31 mars 1993, në përgjigje të 500 shkeljeve të dokumentuara, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 816, e cila autorizonte shtetet të përdornin masat “për të garantuar pajtueshmërinë” me zonën e ndalimit të fluturimeve mbi Bosnje. Si kundërpërgjigje, më 12 prill, NATO-ja nisi Operacionin Deny Flight, i cili kishte për detyrë të zbatonte zonën e ndalim-fluturimit dhe u lejua të përfshijë shkelësit e zonës së ndalim-fluturimit. Megjithatë, forcat serbe në terren vazhduan të sulmojnë “zonat e sigurta” të OKB-së në Bosnje dhe paqeruajtësit e OKB-së nuk ishin në gjendje të luftonin pasi mandati nuk u jepte autoritet për ta bërë këtë. Më 4 qershor, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutën 836 që autorizon përdorimin e forcës nga UNPROFOR në mbrojtjen e zonave të sigurta të përcaktuara posaçërisht.[8] Operacioni Garda e mprehtë, një bllokadë detare në Detin Adriatik nga NATO dhe Bashkimi Evropian Perëndimor, u miratua në një sesion të përbashkët të NATO-s dhe WEU-së më 8 qershor dhe filloi më 15 qershor.
-Më 6 shkurt 1994, një ditë pas masakrës së parë të tregut Markale, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Boutros Boutros-Ghali i kërkoi zyrtarisht NATO-s të konfirmonte se sulmet ajrore do të kryheshin menjëherë. Më 9 shkurt, duke rënë dakord me kërkesën e OKB-së, NATO autorizoi Komandantin e Forcave Aleate në Evropën Jugore (CINCSOUTH), admiralin amerikan Jeremy Boorda, të nisë sulme ajrore kundër pozicioneve të artilerisë dhe mortajave në dhe rreth Sarajevës, të përcaktuara nga UNPROFOR të ishin përgjegjës për sulmet kundër objektivave civile. Vetëm Greqia nuk e mbështeti përdorimin e sulmeve ajrore, por nuk vuri veton ndaj propozimit. Këshilli gjithashtu lëshoi një ultimatum në takimin e 9 shkurtit për serbët e Bosnjës, në të cilin ata kërkuan që serbët të hiqnin armët e tyre të rënda rreth Sarajevës deri në mesnatën e 20-21 shkurtit ose të përballeshin me sulme ajrore. Kishte një konfuzion rreth respektimit të ultimatumit dhe kryeministri hungarez Péter Boross njoftoi se hapësira ajrore e Hungarisë do të mbyllej për avionët e NATO-s në rast të sulmeve ajrore. Më 12 shkurt 1994, Sarajeva shijoi ditën e saj të parë pa viktima në 22 muaj (që nga prilli 1992).
-Më 28 shkurt, luftëtarët e NATO-s që vepronin nën Deny Flight rrëzuan katër luftëtarë serbë të Bosnjës për shkeljen e zonës së ndalim-fluturimit në atë që do të njihej si incidenti i Banja Lukës. Ky ishte operacioni i parë luftarak në historinë e NATO-s.
-Më 12 mars, Forca Mbrojtëse e Kombeve të Bashkuara (UNPROFOR) bëri kërkesën e saj të parë për mbështetje ajrore të NATO-s, por mbështetja e afërt ajrore nuk u vendos, për shkak të një numri vonesash që lidhen me procesin e miratimit. Më 10 dhe 11 prill 1994, UNPROFOR bëri thirrje në sulme ajrore për të mbrojtur zonën e sigurt të Goražde, duke rezultuar në bombardimin e një poste komanduese ushtarake serbe të Bosnjës pranë Gorazhde nga dy avionë amerikanë F-16. Kjo ishte hera e parë në historinë e NATO-s që kishte sulmuar objektivat tokësorë me avionë. Më pas, serbët e Bosnjës morën peng 150 personel të OKB-së më 14 prill.[8][11] Më 16 prill, një anije detare britanike u rrëzua mbi Gorazhde nga forcat serbe të Bosnjës. Rreth datës 29 prill, një kontingjent danez (Nordbat 2) në detyrë paqeruajtëse në Bosnje, si pjesë e batalionit nordik të UNPROFOR-it të vendosur në Tuzla, u zu në pritë kur përpiqej të çlironte një post vëzhgimi suedez (Tango 2) që ishte nën zjarr të rëndë artilerie nga boshnjakët. Brigada serbe Šekovići në fshatin Kalesija, por prita u shpërnda kur forcat e OKB-së u kundërpërgjigjën me zjarr të fortë në atë që do të njihej si Operacioni Bøllebank.
-Më 5 gusht, me kërkesë të UNPROFOR-it, dy A-10 Thunderbolts amerikane gjetën dhe goditën një automjet antitank serb të Bosnjës afër Sarajevës pasi serbët kapën armët që ishin konfiskuar nga trupat e OKB-së dhe sulmuan një helikopter të OKB-së. Më pas, serbët ranë dakord të kthenin armët e rënda të mbetura. Më 22 shtator 1994, avioni i NATO-s kreu një sulm ajror kundër një tanku serb të Bosnjës me kërkesë të UNPROFOR-it.
-Më 25–26 maj 1995, pas shkeljeve të zonave të përjashtimit dhe granatimeve të zonave të sigurta, avionët e NATO-s kryen sulme ajrore kundër Bosnjës.