Inxhinierët në Universitetin Shtetëror të Karolinës së Veriut kanë një propozim: shtoni një ngjyrë të tretë në semaforët jeshil dhe të kuq. Me ardhjen e automjeteve autonome ( AV) – ende një utopi e filmit fantastiko-shkencor në vendin tonë, por në disa qytete të SHBA si San Francisko një realitet gjithnjë e më i përhapur – studiuesit propozojnë futjen e një “drite të bardhë” (ose çdo ngjyrë tjetër), e cila lejon AV-të të kontrollojnë fluksin e trafikut në kryqëzime. Detajet e idesë janë publikuar në IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems .
Polic i pavarur rrugor. “Faza e bardhë”, ky është emri i konceptit të zhvilluar nga studiuesit, funksionon kështu: në një kryqëzim, automjetet autonome përdorin kompjuterët e tyre në bord për të komunikuar me njëri-tjetrin dhe me semaforët. Kur në kryqëzim mbërrijnë një numër i mjaftueshëm AV-ve, drita e bardhë e semaforit aktivizohet, gjë që tregon se këto mjete po organizohen për të lehtësuar qarkullimin. Në këtë pikë, automjetet e drejtuara nga njerëz të vërtetë thjesht duhet të ndjekin këdo që është para tyre, duke lëvizur nëse lëvizin, duke ndaluar nëse ndalojnë. «Duke parë në semafor, njerëzit do të dinë se çfarë të bëjnë: nëse është e kuqe, ata do të ndalojnë; nëse është e gjelbër, ata do të vazhdojnë; nëse është e bardhë do të ndjekin atë që bën automjeti përballë”, shpjegon Ali Hajbabaie, një nga autorët. Kur në kryqëzim mbërrijnë shumë automjete jo autonome, drita e bardhë do të fiket dhe do të ndiqet sinjali normal jeshil-kuq.
Koncepti i fazës së bardhë u teorizua fillimisht në vitin 2020 , por qasja ishte e ndryshme: mendohej për një kompjuter të centralizuar që merrte sinjale nga AV-të që mbërrinin në kryqëzim, përpunonte të dhënat dhe më pas u jepte udhëzime automjeteve autonome se si të vepronin. “Ky koncept ishte më pak efikas dhe më i prirur ndaj gabimeve në komunikim,” shpjegon Hajbabaie.
Reduktuar trafikun dhe konsumin. Sidoqoftë, simulimet kompjuterike të kryera tani kanë dhënë rezultate të shkëlqyera: para së gjithash, faza e bardhë e bën qarkullimin më të qetë, gjë që redukton konsumin e karburantit – duke shmangur frenimin e vazhdueshëm dhe rinisjen tipike të drejtimit në qytet. Sa më e madhe të jetë sasia e automjeteve autonome në qarkullim, aq më efektive është faza e bardhë në uljen e trafikut dhe konsumit të karburantit: kur 10% e automjeteve në qarkullim janë autonome, vonesat reduktohen me 3%; nëse përqindja e AV rritet në 30%, vonesat zvogëlohen me më shumë se 10%.
Një ndryshim gradual. Studiuesit pranojnë se këto ndryshime nuk do të ndodhin brenda natës – si për shkak se AV-të nuk janë ende gati dhe sepse nuk mund të pritet që qeveritë të zëvendësojnë të gjithë semaforët në të ardhmen e afërt.
Megjithatë, ne mund të fillojmë testimin e fazës së bardhë në disa vende specifike, si portet, ku trafiku është intensiv dhe ku përdoren automjete të shumta autonome komerciale. “Një projekt pilot në një situatë të tillë do të favorizonte trafikun portual dhe transportin tregtar”, përfundon Hajbabaie./ S.M