24 qershor 1948
Më 24 qershor 1948, Bashkimi Sovjetik nisi Bllokadën e Berlinit, duke ndërprerë të gjitha rrugët tokësore dhe hekurudhore që lidhnin Berlinin Perëndimor me pjesën tjetër të Gjermanisë Perëndimore. Ky veprim ishte një nga momentet më të tensionuara të fillimit të Luftës së Ftohtë, dhe shënoi një pikë kthese në ndarjen përfundimtare të Evropës në dy blloqe ideologjike: lindor (komunist) dhe perëndimor (kapitalist/demokratik).
Konteksti historik
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, Gjermania u nda në katër zona të pushtuara nga Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Bashkimi Sovjetik. E njëjta ndarje u aplikua edhe për Berlinin, ndonëse qyteti ndodhej plotësisht brenda zonës sovjetike. Kjo ndarje fillimisht kishte për qëllim të ishte e përkohshme, por së shpejti u kthye në arenë konfrontimi midis aleatëve perëndimorë dhe Bashkimit Sovjetik.
Tensionet u shtuan sidomos në vitin 1948, kur Shtetet e Bashkuara, Britania dhe Franca njoftuan bashkimin ekonomik të zonave të tyre në Gjermaninë Perëndimore dhe futjen e një monedhe të re – markës gjermane – në të gjitha territoret që kontrollonin, përfshirë Berlinin Perëndimor. Kjo u pa nga Moska si një hap drejt krijimit të një Gjermanie të ndarë dhe aleate me Perëndimin.
Fillimi i Bllokadës
Si përgjigje, më 24 qershor 1948, Stalini urdhëroi bllokimin e të gjitha rrugëve tokësore, kanaleve dhe linjave hekurudhore që kalonin nëpër zonën sovjetike drejt Berlinit Perëndimor. Qëllimi ishte të detyrohej Perëndimi të tërhiqej nga Berlini, ose të dorëzonte kontrollin ndaj sovjetikëve, duke e izoluar qytetin nga furnizimet esenciale – ushqim, karburant, ilaçe.
Reagimi perëndimor: Ajrorja e Berlinit
Përkundër rrezikut për përshkallëzim ushtarak, SHBA dhe aleatët e saj reaguan me një prej operacioneve më të mëdha humanitare në histori: Ajrorja e Berlinit (Berlin Airlift). Nga qershori i vitit 1948 deri në maj të vitit 1949, avionë ushtarakë perëndimorë fluturuan pothuajse çdo 30 sekonda, duke furnizuar qytetin me deri në 8,000 ton mallra në ditë – nga qumështi e mielli, deri te qymyri dhe ilaçet.
Përmes dy korridoreve ajrore të lejuara ndërkombëtarisht, më shumë se 277,000 fluturime u realizuan në një operacion të pashembullt logjistik që siguroi mbijetesën e qytetarëve të Berlinit Perëndimor dhe ruajtjen e pranisë perëndimore në qytet.
Fundi i bllokadës dhe pasojat
Më 12 maj 1949, duke kuptuar se bllokada nuk po arrinte objektivat e saj politike dhe se qytetarët e Berlinit Perëndimor nuk do të dorëzoheshin, Stalini urdhëroi heqjen e saj. Megjithatë, ndarja tashmë ishte e konsoliduar.
Më vonë në vitin 1949, u krijuan dy shtete gjermane: Republika Federale e Gjermanisë (Gjermania Perëndimore) dhe Republika Demokratike Gjermane (Gjermania Lindore).
Bllokada forcoi besimin e Gjermanisë Perëndimore tek mbrojtja perëndimore dhe kontribuoi drejtpërdrejt në anëtarësimin e saj në NATO në vitin 1955.
Ajo tregoi gjithashtu fuqinë e bashkëpunimit transatlantik dhe përforcoi ndarjen e Evropës në dy blloqe antagoniste.
Përfundim
Bllokada e Berlinit nuk ishte vetëm një akt ushtarak ose politik – ajo u kthye në një simbol të përplasjes së ideologjive që do të karakterizonte Luftën e Ftohtë për dekada. Ishte prova e parë që “Lufta e Ftohtë” mund të zhvillohej me mjete ekonomike, diplomatike dhe simbolike, pa domosdoshmërisht të përfundonte në konflikt të armatosur. Po ashtu, tregoi se qytetarët e zakonshëm mund të qëndronin të palëkundur përballë presionit totalitar, me ndihmën e solidaritetit ndërkombëtar.
Përgatiti: L.Veizi