Propozimet për ndryshimin e rregullave të shtetësisë amerikane i lënë qytetarët me shtetësi të dyfishtë, si unë, në mes të përplasjes. Nëse vjen momenti për të zgjedhur, e di mirë se ku qëndron besnikëria ime.
Alexander Hurst
Javën e kaluar, një senator republikan nga shteti im i Ohajos, Bernie Moreno, paraqiti projektligjin Exclusive Citizenship Act. Legjislacioni i propozuar do të më hiqte shtetësinë amerikane, për arsyen e vetme se unë kam zgjedhur të jem edhe francez. Ashtu siç përpiqet Moreno të më detyrojë të zgjedh mes shtetësive, SHBA po përpiqet të detyrojë Europën të zgjedhë mes nënshtrimit total ndaj partnerit të dikurshëm, ose një shkëputjeje prej tij.
Tani është bërë politikë zyrtare amerikane se Europa përballet me një “zhdukje civilizative”, dhe se SHBA do të mbështesë në mënyrë aktive parti të ekstremit të djathtë, etnonacionaliste, neofashiste, të cilat janë armiqësore ndaj BE-së. Respektimi i aleancave historike ka dalë nga moda; tani prioritet është mbrojtja e Elon Musk dhe teknooligarkëve të tij nihilistë – dhe marrja e lavdërimeve nga Kremlini për këtë.
Ajo që duhej të ishte e qartë që në nëntor 2024, tani është thjesht e pamohueshme. Kjo version i SHBA-ve është më keq se “jo mik”: është një aktor aktivisht armiqësor që kërkon të përçajë shoqërinë europiane, ashtu siç kërkoi Rusia të përçante shoqërinë britanike përmes promovimit të Brexit, dhe shoqërinë amerikane përmes dezinformimit, MAGA-s dhe Trump-it. Megjithëse, Europa (përfshirë Mbretërinë e Bashkuar) ka kaluar një vit të tërë duke e ledhatuar, tërhequr, lutur dhe dorëzuar. Ajo ka injoruar fyerje të njëpasnjëshme nga Shtëpia e Bardhë dhe masa ndëshkimore njëra pas tjetrës.
A nuk na ka ardhur ende majë hundës kjo poshtërim?
Dy dekada më parë, filozofët Jacques Derrida dhe Jürgen Habermas i bënë thirrje Europës të shfrytëzonte valën e kundërshtimit popullor ndaj luftës në Irak për të krijuar një sferë të re publike europiane, me një ndjenjë të përbashkët fati dhe të ardhmeje politike. Vetëm një Europë e tillë, argumentonin ata, do të ishte e aftë t’i përgjigjej sfidës së mbrojtjes së kozmopolitizmit dhe shtetit të së drejtës. BE nuk është e përsosur dhe ka sfida të brendshme nga autoritarizmi i ekstremit të djathtë. Por kjo është edhe më e vërtetë sot se sa në vitin 2003: BE është i vetmi aktor global me potencial superfuqie që mbetet i përkushtuar ndaj shtetit të së drejtës dhe politikave përfshirëse, progresiste.
Si student i diplomuar, unë i lexoja Derrida dhe Habermas dhe ndihesha i goditur. SHBA ishin ende nën administratën Obama dhe, të paktën formalisht, të përkushtuar ndaj një rendi ndërkombëtar. Me retrospektivë, Derrida dhe Habermas ishin profetët e së tashmes. Përçarja mbi Irakun, që shumë e menduan të përkohshme, është kthyer në një ndarje strukturore dhe, me gjasë, të pariparueshme.
Disa analistë e përçmojnë idenë e një reagimi më agresiv europian ndaj ndërhyrjes dhe presionit amerikan. “Çfarë duhet të bëjë Von der Leyen,” pyesin ata, “të sillet si një personazh i South Park dhe t’i kthejë fyerjet Trump-it?” Përgjigjja ime do të ishte: “Edhe nëse do t’i kthente, pastaj çfarë? Çfarë ka realisht për të humbur?”
Ndryshimi i realitetit material të Europës kërkon ndryshimin e narrativës. Udhëheqësit europianë kanë kaluar një vit të tërë duke negociuar në heshtje nëpër kanale të fshehta, me shpresën se ndonjë kombinim diplomacie ekuilibri dhe durimi strategjik do ta shpëtojë marrëdhënien transatlantike. Por – dhe me sa duket duhet përsëritur – kjo SHBA e ka bërë politikë zyrtare të punojë për t’i dhënë fund BE-së, siç e njohim, duke mbështetur publikisht parti të ekstremit të djathtë të përkushtuara ndaj shkatërrimit të saj.
Siç thotë Strategjia e Re e Sigurisë Kombëtare, SHBA do të “kultivojë rezistencë” ndaj BE-së nga partitë anti-bashkim brenda shteteve anëtare. SHBA po vendos edhe sanksione tregtare de facto për ta detyruar BE-në të heqë dorë nga e drejta për të rregulluar tregun e saj dixhital, duke e trajtuar rregullimin europian të platformës X si pothuajse një akt lufte.
E ndiej edhe unë – atë themelet e poshtërimit që ushqejnë politikën e zemërimit. E ndiej po aq thellë sa çdo europian tjetër, me pikën shtesë se njerëzit që po më vjedhin idealin e mangët, aspirativ që duhej të ishte “Amerika”, po përpiqen ta më vjedhin edhe mua si individ, si qytetar (ende) amerikan. Si e kapërcejmë këtë, si e kthejmë një politikë hidhërimi në politikë përkatësie? Sigurisht, jo duke u përkulur apo duke lypur, as duke shpresuar se ndonjë mrekulli zgjedhore në SHBA do të na shpëtojë.
Hapi i parë drejt autonomisë është të sillesh në mënyrë autonome. Kjo s’do të thotë domosdoshmërisht të imitosh stilin e shpërthimeve incoherente të Trump-it; do të thotë të përballesh me armiqësinë amerikane me konfrontim publik, retorik, që u tregon europianëve se udhëheqësit e tyre nuk janë në punën e nënshtrimit. Se ata do të thonë hapur se e djathta ekstreme amerikane është një kundërshtar që duhet përballur.
Përçarja është po aq e vërtetë sa ç’e parashikuan Derrida dhe Habermas, dhe përpjekjet e SHBA-ve për ta nënshtruar Europën hapin një derë të çelur: një mundësi për të ndërtuar narrativën vetëbesuese që Europa ka nevojë për t’iu përgjigjur këtij momenti. Propozime si financimi i përbashkët i një media pan-europiane, ose zgjerimi i programeve si Erasmus, mund të duken të thjeshta. Në fakt, ato janë thelbësore për të nxitur një të ardhme të përbashkët dhe një ndjenjë përkatësie politike ndër qytetarët europianë.
Kur zgjodha shtetësinë franceze, zgjodha edhe shtetësinë europiane. Jo thjesht një hapësirë burokratike e pushtuar nga teknokratët, por një hapësirë mendore – mjaftueshëm e gjerë që historitë të ndërthuren, ku të jesh më shumë se një gjë njëherësh është e pranueshme. Dikur ishte një ideal që SHBA e kuptonte dhe e lavdëronte. Të heqësh dorë nga shtetësia që fitova me rrethanat e lindjes do të thotë të heqësh dorë nga njerëz, një vend dhe histori që kanë rëndësi për mua. Nuk është diçka që do ta bëj. Të heqësh dorë nga shtetësia që kam zgjedhur – dhe njerëzit, vendin dhe historitë që kam zgjedhur bashkë me të – është diçka që nuk do ta bëj kurrë, dhe madje me më shumë vendosmëri. Nëse një ditë SHBA-të ma heqin të parën për shkak të së dytës, atëherë kështu qoftë.
Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi