Rreth një në pesë njerëz e transmetojnë infeksionin tek shumë më shumë njerëz sesa bëjnë shumica, pse ndodh kjo?
Cilat janë super-përhapësit?
Jo të gjithë janë të barabartë kur bëhet fjalë për transmetimin e sëmundjeve infektive. Në fakt, është vendosur për të paktën dy dekada që ekziston diçka që quhet rregulli 20/80 – që një grup i vogël thelbësor me rreth një në pesë persona transmeton infeksione te shumë më shumë njerëz sesa shumica.
Si ndodh që një person të bëhet një super-përhapës?
Ekzistojnë një numër teorish, por asnjë përgjigje e përcaktuar. Disa spekulojnë se ka të bëjë me sistemin imunitar të super-përhapësit, i cili mund të mos jetë i mirë në shtypjen e virusit ose si alternativë mund të jetë aq i mirë sa vetë nuk i ndjejnë simptomat kështu që vazhdojnë ta transmetojnë atë te të tjerët. Por ka të ngjarë të shkaktohet nga faktorë të shumtë, ndoshta duke përfshirë marrjen e një doze më të lartë të virusit në radhë të parë ose të infektuar me më shumë se një patogjen. Një gjë duket e sigurt – është e pamundur të dihet se kush do të jetë një super-përhapës dhe kush jo.
A ka super përhapës të koronavirusit të ri?
Po, duket se ka. Rasti i tretë britanik ishte një njeri në të 50-at e tij që kontraktoi infeksionin koronavirus në një konferencë në Singapor. Ai më pas udhëtoi për në Francë ku qëndroi me familjen e tij në një shtëpi skish në vendpushimin Alpin të Les Contamines-Montjoie. Pesë persona që ishin në shtëpi, përfshirë një djalë nëntë vjeç, kanë testuar pozitivisht për koronavirusin që kur burri u kthye në Britani të Madhe dhe u diagnostikua në Brighton. Një tjetër britanik që ishte me pushime, u kthye përsëri në shtëpinë e tij në Mallorca dhe u pranua në spital në Palma. Zyrtari kryesor mjekësor tha që edhe katër persona kishin testuar pozitivisht në Angli – të gjithë ishin gjithashtu në pushimet e skijimit në Francë.
Midis delegatëve në konferencën e Singaporit ishte një njeri që fluturoi nga Wuhan, Kinë, i cili vetë mund të ketë qenë një shpërndarës i jashtëzakonshëm. Një numër të tjerë që ishin atje dhe u kthyen në vende të tjera, përveç burrit britanik, thuhet se janë sëmurë.
A ndodh kjo me sëmundje të tjera infektive?
Po. Super-përhapësit janë dokumentuar që në fillim të viteve 1900, kur një grua infektoi 51 persona me tifo, edhe pse vetë nuk kishte simptoma. Kohët e fundit, një student në një shkollë të mesme në Finlandë infektoi 22 të tjerë me fruth në 1998, edhe pse tetë prej tyre ishin vaksinuar. Dy njerëz mendohet se kanë infektuar 50 të tjerë me Ebola në Republikën Demokratike të Kongos në 1995. Në epideminë Sars 2002-03, shumica e njerëzve nuk ishin shumë infektivë, por disa super përhapës në Singapor duket se kanë transmetuar virusin deri në 10 persona secili.
Burimi: The Guardian. Përgatiti: arkiva.fjala.al/