Në qershor 1967, shpërtheu një nga konfliktet më të shkurtra dhe vendimtare në historinë moderne të Lindjes së Mesme: Lufta Gjashtëditore, e cila përfshiu Izraelin dhe fqinjët e tij arabë – Egjiptin, Jordaninë dhe Sirinë. Konflikti lindi nga një përshkallëzim tensioni ushtarak dhe diplomatik, veçanërisht rreth bllokadës egjiptiane të ngushticës së Tiranës dhe grumbullimeve ushtarake në kufijtë izraelitë.
Skena e frontit sirian: Lartësitë e Golanit
Lartësitë e Golanit, një pllajë strategjike malore në verilindje të Izraelit dhe në jugperëndim të Sirisë, kishin qenë prej kohësh një pikë e nxehtë. Për vite me radhë, Siria kishte përdorur këtë terren të ngritur për të granatuar vendbanimet izraelite në Galilenë e Poshtme.
Gjatë pesë ditëve të para të luftës, Izraeli zhvilloi ofensiva të suksesshme në frontin egjiptian (në Sinain) dhe atë jordanez (në Bregun Perëndimor dhe Jerusalemin Lindor). Megjithatë, qeveria izraelite hezitonte të hapte një front kundër Sirisë për shkak të rrezikut të përfshirjes sovjetike dhe kompleksitetit të terrenit.
Por më 9 qershor 1967, pasi mori kontrollin në jug dhe qendër, Izraeli ndërmori një ofensivë të papritur ndaj Lartësive të Golanit. Ushtria izraelite u përball me një mbrojtje të fortifikuar siriane në terren të thepisur dhe të minuar, por me mbështetje të fortë ajrore dhe koordinim të shpejtë tokësor, arriti të depërtojë vijat e mbrojtjes.
Më 10 qershor, Izraeli kishte marrë nën kontroll shumicën e Lartësive të Golanit. Të njëjtën ditë, nën presion ndërkombëtar, u arrit një armëpushim i ndërmjetësuar nga OKB-ja.
Pasojat
Marrja e Lartësive të Golanit i dha Izraelit një avantazh strategjik të jashtëzakonshëm: terren të ngritur për mbrojtje dhe një mburojë natyrore ndaj sulmeve të ardhshme siriane. Nga ana tjetër, Siria e konsideroi këtë si pushtim të paligjshëm, dhe që nga ajo kohë, zona ka mbetur një pikë e rëndësishme e konfliktit izraelito-arab.
Në vitin 1981, Izraeli aneksoi zyrtarisht Lartësitë e Golanit, veprim që nuk u njoh nga komuniteti ndërkombëtar – përveç SHBA-së në vitin 2019, kur administrata Trump njohu sovranitetin izraelit mbi to.
Përgatiti: L.Veizi