Një eksperiment që fluturon mbi Antarktidë ka kapur impulse të çuditshme radioje që vijnë nga akulli, një sinjal që mund të hapë rrugën për studimin e fenomeneve të panjohura më parë.
Një enigmë shkencore po e trondit Antarktidën: një eksperiment në fluturim ka zbuluar impulse të çuditshme radiofonike që vijnë nga shtresa e akullit, sinjale që nuk harmonizohen me ligjet e fizikës aktuale dhe që mund t’i hapin rrugën fenomeneve të panjohura më parë.
Emetimi anormal u regjistrua nga Antena Impulsive Kalimtare Antarktike (ANITA), një grup kompleks antenash të pezulluara nga balonat në stratosferë (~40 km lartësi) dhe të projektuara për të kapur pulset radio të gjeneruara nga rrezet kozmike dhe neutrinot me energji shumë të lartë që bashkëveprojnë me akullin e Antarktidës .
Origjina e Zërit
Eksperimenti, i kryer nga një ekip ndërkombëtar – përfshirë studiues nga Penn State – synon të studiojë neutrinot kozmike përmes efektit Askaryan, një fenomen fizik themelor i përdorur për të zbuluar grimca subatomike ultra-energjike, të tilla si neutrinot kozmike, përmes valëve të radios që gjenerohen kur ato kalojnë nëpër një mjedis të dendur si akulli ose rëra.
Misteri. Megjithatë, sinjalet e zbuluara në qershor 2025 e thyejnë këtë model: ato duket se dalin nga 30° poshtë horizontit, shumë poshtë sipërfaqes së akullt, një kënd shumë i pjerrët për të qenë i pajtueshëm me neutrinot tokësore. Sipas llogaritjeve të ekipit, këto pulse do të kishin kaluar kilometra e kilometra shkëmbi përpara se të arrinin në antenë, një rrugë që duhet t’i kishte thithur ato plotësisht. Edhe observatorë të tjerë të ndjeshëm, siç janë IceCube dhe Observatori Pierre Auger, nuk kanë zbuluar ngjarje të pajtueshme.
Hipotezat
“Është një pyetje interesante sepse ende nuk kemi një shpjegim, por e dimë që ka shumë të ngjarë të mos jenë neutrinot”, shpjegoi Stephanie Wissel e Penn State. Burime si The Debrief sugjerojnë skenarë intrigues: materie e errët, bashkëveprime të panjohura ose grimca ekzotike të papara më parë. Por për shumicën e studiuesve, hipoteza më prozaike mbetet: fenomene të panjohura të përhapjes së radios pranë sipërfaqes së akullit – por edhe kjo rrugë, e eksploruar disa herë, nuk ka dhënë rezultate bindëse.
Çfarë vjen më pas?
Ekipi po planifikon të lançojë PUEO , një pasardhës më të ndjeshëm të ANITA-s, i cili duhet të kapë më shumë ngjarje dhe potencialisht të zbulojë natyrën e këtyre sinjaleve. Qëllimi kryesor i PUEO-s është të zbulojë neutrinot kozmike në energji ultra të larta (E > 10¹⁸ eV) përmes sinjaleve radio impulsive që ato prodhojnë kur bashkëveprojnë me akullin e Antarktidës , dhe të ofrojë të dhëna të reja rreth origjinës së rrezeve kozmike ultra-energjetike dhe astrofizikës me energji të lartë. PUEO do të përdorë një grup antenash radio të montuara në një tullumbace stratosferike që fluturon mbi Antarktidë.
Kur një neutrino bashkëvepron në akull, ai mund të prodhojë një kaskadë grimcash që lëshojnë një puls radioje. Një krahasim me të dhënat e IceCube dhe Pierre Auger do ta forcojë analizën, duke përjashtuar ose konfirmuar grimca të reja ose, së fundmi, shpjegime që lidhen me fenomene përhapjeje ende të panjohura.
Burimi/ focus.it/ nga Luigi Bignami/ Burimi: Përgatiti për botim: L.Veizi